Romantik dönem yazısında tempo esnekliği üslubun parçasıdır. Ancak bu esnekliğin kendi kuralları vardır ve kuralsız uygulandığında yapı dağılır.
Birinci ilke ödünç almadır. Klasik anlamda rubato, bir yerde alınan zamanın başka bir yerde geri verilmesidir; toplam süre korunur.
İkinci ilke nabızdır. Esneklik nabzı yok etmez; dinleyici hâlâ bir zemin duyabilmelidir. Nabız kaybolduğunda esneklik değil belirsizlik ortaya çıkar.
Üçüncü ilke yerdir. Esneklik rastgele dağıtılmaz; cümle sonlarında, doruk noktalarına yaklaşırken ve armonik gerilimin arttığı yerlerde kullanılır.
Dördüncü ilke ölçüdür. Sürekli esneyen bir icra yorucudur; esnekliğin etkisi, sabit bölümlerle karşıtlık kurmasından gelir.
Beşinci ilke iki el ilişkisidir. Bazı romantik uygulamalarda sol el zamanı korurken sağ el esner; bu, ileri bir denetim gerektirir.
Çalışma yöntemi şudur: eser önce tamamen ölçülü çalınır, esneklik sonradan ve bilinçli olarak eklenir. Baştan serbest çalışılan bir eserde esneklik değil, düzensizlik yerleşir. Derslerimizde tempo esnekliği, eser ölçülü biçimde oturduktan sonra eklenir.